Закон аб "ЛГБТ-прапагандзе": беларускія сілавікі мэтанакіравана пераследуюць квір-людзей

08/09/2026 - 12:59

Пры гэтым сілавікі не аддаюць дакументы, якія пацвярджаюць факт пераследу

Пры гэтым сілавікі не аддаюць дакументы, якія пацвярджаюць факт пераследу / LookByMedia

З 1 траўня па 31 жніўня 2026 года ініцыятыва TG House атрымала 24 звароты ад ЛГБТК+ людзей з Беларусі, якія сутыкнуліся з пераследам, пагрозамі або рызыкай рэпрэсій. Дзесяцярым з тых, хто звярнуўся, ужо ўдалося эвакуіравацца, у тым ліку пяцярым трансгендарным людзям. Ініцыятыва лічыць, што беларускія сілавікі сталі мэтанакіравана паляваць на квір-людзей.

Афіцыйныя дакументы, якія пацвярджаюць факт рэпрэсій — пратаколы, судовыя пастановы або іншыя паперы, — былі толькі ў шасці чалавек з тых, хто звярнуўся.

Арганізацыя задакументавала тры пацверджаныя выпадкі пераследу па артыкуле 19.16 Кодэкса Беларусі аб адміністрацыйных правапарушэннях. Паводле дадзеных TG House, вядома і пра іншыя выпадкі пераследу за так званую "ЛГБТ-прапаганду", аднак не ўсе з іх удаецца праверыць або пацвердзіць дакументальна.

Як адзначаюць у арганізацыі, чалавеку нярэдка неабходна тэрмінова пакінуць Беларусь яшчэ да з'яўлення афіцыйных дакументаў аб пераследзе, тады як менавіта такія пацвярджэнні часта патрабуюцца пры атрыманні гуманітарнай візы для выезду з краіны. Нават пры наяўнасці пратакола або пастановы ў чалавека не заўсёды ёсць бяспечная магчымасць атрымаць дакумент на рукі.

"Адсутнасць дакументальных пацвярджэнняў рэпрэсій зараз — даволі распаўсюджаная сітуацыя. Пры гэтым па адміністрацыйных справах механізм атрымання пастаноў усё яшчэ працуе", — расказала юрыстка праваабарончага цэнтра "Вясна" Віка.

Паводле яе слоў, калі пастанова не была выдадзена на рукі, яе можна запытаць у органа, які яе вынес — у залежнасці ад справы гэта орган унутраных спраў або суд, — накіраваўшы пісьмовае хадайніцтва заказным лістом з паведамленнем аб уручэнні. Такі зварот рэгіструецца афіцыйна, і на яго павінен быць дадзены пісьмовы адказ.

Атрыманне пастановы, паводле слоў юрысткі, важна і для абскарджання рашэння: калі тэрмін абскарджання прапушчаны не па віне чалавека, прадугледжаны механізм яго аднаўлення. Беларускае заканадаўства таксама дапускае падачу хадайніцтва аб адтэрміноўцы або растэрміноўцы выплаты штрафу.

На фоне ўзмацнення рызык для ЛГБТК+ людзей у Беларусі TG House сумесна з міжнароднай платформай All Out праводзіць кампанію "Belarus: People need a safe way out now". На дадзены момант петыцыю падтрымалі больш за 8 000 чалавек.

Кампанія адрасавана міністэрствам замежных спраў краін Еўрасаюза, Упраўленню Вярхоўнага камісара ААН па правах чалавека, Еўракамісіі і іншым міжнародным структурам і заклікае пашырыць доступ да гуманітарных віз і тэрміновых праязных дакументаў для людзей, якім пагражае пераслед у Беларусі.

"Гуманітарная віза — гэта перш за ўсё магчымасць своечасова і бяспечна выехаць. Для чалавека, які ўжо знаходзіцца пад ціскам, гэта можа быць крытычна важна. Але адной візы часта недастаткова — людзям патрэбна дапамога з білетамі, жыллём, базавымі выдаткамі", — адзначыла дырэктарка TG House Аліса Сармант.

Паводле яе слоў, важна, каб гуманітарная віза была даступная не толькі пасля затрымання, суда або арышту, а раней — калі рызыка ўжо відавочная.