Будзе горача. Кліматолаг — пра тое, якога надвор'я чакаць беларусам у жніўні

31/07/2026 - 14:22

Жнівень / Euroradio

Лета 2026 года працягвае выпрабоўваць беларусаў. Пасля анамальнага ліпеня, адзначанага экстрэмальнымі тэмпературамі і працяглымі засушлівымі перыядамі, жнівень таксама не абяцае спакойнага надвор’я.

На думку экспертаў, мы назіраем фундаментальныя змены ў кліматычнай сістэме рэгіёна.

Пра тое, чаму надвор’е ў Беларусі становіцца ўсё больш непрадказальным, распавядае кліматолаг альянсу “Зялёная Беларусь” Уладзіслаў Шумак.

Трапічныя ліўні і іх наступствы

Галоўная выснова кліматолагаў сёння — змяняецца не толькі сярэдняя тэмпература, але і сам характар прыродных з’яў. Колькасць неспрыяльных кліматычных з’яў няўхільна расце.

— Клімат змяняецца, і гэта відаць найперш нават не па надвор’і, а па тым, што змяняецца характар розных неспрыяльных з’яў, — адзначае Уладзіслаў Шумак.

Паводле яго слоў, сёння дажджы ў Беларусі ўсё часцей нагадваюць трапічныя ліўні. Гэта адбываецца праз магутнае ўзаемадзеянне цыклонаў і антыцыклонаў, калі халодныя і цёплыя паветраныя масы сутыкаюцца, ствараючы рэзкія тэмпературныя кантрасты, асабліва выразныя па вертыкалі.

Такая нестабільнасць атмасферы прыводзіць да выпадзення моцнага граду.

— Сёлета выпала шмат граду, які проста знішчае пасевы, — канстатуе эксперт.

Маштаб разбурэнняў ужо адчулі на поўначы Гродзенскай вобласці, у прыватнасці, у Воранаўскім раёне. Стыхія нанесла ўдар не толькі па сельскагаспадарчых прадпрыемствах, але і па прыватных падворках.

— Многія пацярпелі ад гэтага граду — не толькі аграрыі, але нават дачнікі. У многіх выпадках ураджаю яны ўжо не дачакаюцца.

Еўрапейская спякота

Нягледзячы на эпізадычныя пахаладанні, жнівень захавае статус гарачага месяца. Прагнозы пацвярджаюць: пачатак месяца адзначыцца прыходам новай хвалі распаленага паветра з Еўропы.

— Жнівень пачнецца з прыходу чарговай хвалі гарачага паветра, якая затрымаецца амаль на тыдзень, а магчыма, і даўжэй, — прагназуе Уладзіслаў Шумак.

Прычына такой устойлівасці спякоты крыецца ў спецыфічных атмасферных працэсах — так званым блакіраванні руху паветраных мас, якое адбываецца ў тым ліку ў ніжніх слаях стратасферы. Падобны застой паветра прывядзе да таго, што спякота, якая накрывае Польшчу і Беларусь, захаваецца надоўга і будзе інтэнсіўнай.

Разбуральныя ападкі

Атмасферныя з’явы не статычныя, і менавіта іх развіццё нясе асноўныя рызыкі. На межах антыцыклону — у Балтыйскім рэгіёне і паўночных раёнах Беларусі — будуць назірацца небяспечныя кантрасты надвор’я.

Эксперт папярэджвае пра ўзнікненне так званых “гранічных эфектаў”:

— Пасля моцнай дзённай спякоты будзе прыходзіць паветраны фронт, насычаны вільгаццю, з інтэнсіўнымі дажджамі, калі за некалькі дзясяткаў хвілін можа выпасці, напрыклад, месячная норма ападкаў.

Такая інтэнсіўнасць ападкаў мае разбуральныя наступствы для інфраструктуры і сельскай гаспадаркі.

Будет жарко. Климатолог — о том, какой погоды ждать белорусам в августе

Лета

Восень ужо блізка

Парадокс цяперашняга лета ў тым, што нават экстрэмальныя ліўні не вырашаюць праблему дэфіцыту вільгаці. Статыстыка можа паказваць норму ападкаў, але праз іх залпавы характар глеба не паспявае насыціцца вадой.

— У многіх рэгіёнах Усходняй Еўропы ўсё адно назіраецца гідралагічная засуха, і гэта ўплывае як на дзікую прыроду, так і на сельскую і лясную гаспадарку, — тлумачыць Уладзіслаў Шумак.

Менавіта праз назапашаны стрэс ад спякоты і недахопу вільгаці лета сёлета можа скончыцца візуальна раней, чым звычайна. Працяглага цяпла да глыбокай восені чакаць не варта.

— Прагнозы сведчаць, што восень можа прыйсці нават раней. Гэта будзе заўважна па дрэвах: праз засуху і працяглую спёку яны аслабнуць і пачнуць даволі хутка жаўцець, — падсумоўвае эксперт.